1 km yola kaç yol kenarı dikmesi gerekir?
Kısa cevap
Tek bir sayı yoktur: aralığı yolun geometrisi belirler. Düzlükte seyrek, virajda sık dizilir; kural “sürücü bir sonrakini görmeden öncekini kaybetmesin”dir.
Aralık, idarenin şartnamesindeki tabloya göre belirlenir ve tablonun girdisi viraj yarıçapıdır. Yarıçap küçüldükçe aralık kısalır, çünkü dikmelerin oluşturduğu çizginin sürücüye virajın nereye döndüğünü göstermesi gerekir.
Kilometre başına adet güzergâha bağlıdır. Düz kesimlerde daha az, virajların sık veya keskin olduğu kesimlerde daha fazla dikme gerekebilir. Sipariş adedini kesinleştirmeden önce viraj dökümünü çıkarın.
Bize güzergâh uzunluğunu, viraj sayısını ve varsa idarenin şartname tablosunu gönderin; adedi ve o adede karşılık gelen konteyner planını birlikte çıkaralım. Palet 2.500 adet olduğu için adet, doğrudan navlunu belirler.
Güzergâhın düz ve virajlı kesimleri ayrı ölçülür. Her kesimin uzunluğu o kesimin dikme aralığına bölünür, kesim başına bir başlangıç dikmesi eklenir ve toplam adet çıkar (iki taraflı yolda taraf sayısıyla çarpılır). Kavşak, köprü başı ve banket daralması gibi noktalara ek dikme eklenir.
Yedek payı ihmal edilmemelidir. İlk yılda bir bölümü çarpma, küreme ve kazı nedeniyle kaybolur; sektör pratiğinde küçük bir yedek stok sipariş anında alınır. Aynı partiden alınan yedek, renk ve reflektif sınıfı bakımından sahadakiyle birebir uyar.
Dikme yüksekliği, belirli bir aralıkta görünürlüğü etkiler: daha uzun bir dikme daha uzaktan görülebilir. Sipariş öncesinde hem aralığı hem yüksekliği şartnamede netleştirin.
Şartnamede dört bilgiyi belirtin: kesim uzunlukları, her kesim için aralık, yer üstü yüksekliği ve reflektif sınıfı. Bu bilgiler adet hesabını ve teklif karşılaştırmasını kolaylaştırır.
En sık yapılan hata, aralığı tek sayı olarak şartnameye yazmaktır. Tek aralık verilen bir güzergâhta virajlar seyrek, düzlükler gereğinden sık donatılır; hem güvenlik hem bütçe zarar görür.
Tedarikçiye sorulacak soru adet değil, hesap yöntemidir. Adedi kimin nasıl çıkardığını soran alıcı, teklifleri karşılaştırabilir; yalnız toplam adet isteyen alıcı, farklı varsayımlarla hazırlanmış rakamları yan yana koymuş olur.
Sipariş anında adet, palet düzenini ve konteyner sayısını doğrudan belirler. Bu yüzden adet kesinleşmeden navlun hesaplanamaz; teklifte adet, palet ve konteyner birlikte verilir ve üçü birbirini doğrular.
Montaj planı da aynı hesaba dayanır. Ekibin günde kaç dikme çakabildiği bilindiğinde, toplam adet doğrudan iş süresine çevrilir ve yolun ne kadar süre trafiğe kapalı kalacağı önceden söylenebilir.
Kamu ihalesinde aralığı çoğu zaman idarenin kendi standardı sabitler ve o standart şartnamenin yerine geçen tek belgedir; burada anlatılan hesap, şartname yoksa ya da serbest bırakılmışsa kullanılır.
